Uluslararası etkinliklerin ülke ekonomilerine etkileri

Daha önce Cumhuriyet Spor’da yayınlanmış EURO 2008’in ekonomik analizinden bir bölümü İstanbul Park ve doğmamış çocuğumuza biçtiğimiz don “Atatürk Olimpiyat Stadı”nın yapımını meşrulaştırmak için spor kanıyla beslenenler tarafından kullanılan argümanların ne kadar yersiz olduklarını anlatabilmek için aşağıya aldım.

Yazının tamamını sağ sütundaki BOX bölümünden veya buradan indirebilirsiniz.

Etkinliklerin ülke ekonomilerine etkileri pek çok kaynakta bilerek veya bilmeyerek abartılmaktadır. Fırsat maliyetlerinin dikkate alınmadığı, negatif dışsallıkların göz ardı edildiği ve ekonomik döngü ile net faydanın birbiriyle karıştırıldığı çalışmalar sonucu Avrupa Şampiyonaları ve benzeri etkinliklerin ülke ekonomilerine ivme kazandıracak mucize patlamalar yaratacakları beklenmektedir. Fakat turnuvaların pozitif etkilerinin yanında negatif ekonomik dışsallıkları da hesaplamalara dahil edilmeli ve fırsat maliyetleri dikkate alınmalıdır. Turnuvaların yarattıkları net değer ancak bu şekilde hesaplanabilecektir.

Örneğin pek çok araştırmada ülkeye turnuva için gelen kişilerin toplam sayısı ve bu kişilerin yapacakları harcamalar gelir hanesine yazılırken turnuva sebebiyle talepte meydana gelen bazı negatif değişimler hesaplamalara dahil edilmemekte. Örneğin Viyana’ya yaz aylarında kültür turizmi için gelen varlıklı turistlerin (bu gruptaki pek çok kişinin futbolla arası pek iyi değildir) içerisinde bu kararlarından sadece EURO 2008’in Avusturya’da yapılıyor olmasından dolayı vazgeçecek olanların da hesaplamalarda göz önünde bulundurulması gereklidir.

Bununla ilgili Viyana Turizm Bürosu (Vienna Tourism Board)’ndan Vera Schweder’in Euro 2008’in turizm’e yapacağı katkıyla ilgili çekincelerini aktaran CNBC-e Business’ın hazırladığı EURO 2008 raporunda Viyana’nın ziyaretçi profilinin turnuvadan pek de hoşnut olmayabileceği belirtilmiştir. Ayrıca Kongrelerin genellikle bu tip sportif organizasyonların yapılacağı şehirlere gitmeyecekleri ve bu grupların sadece şampiyonanın yapılacağı dönemi değil tüm yılı da es geçebilecekleri de belirtmiştir. Şehre geçtiğimiz yıl gelen ziyaretçilerin %15’inin kongre turizmi yoluyla geldikleri göz önüne alındığında bu hiç de küçümsenmeyecek bir negatif etki oluşturabilecektir. Fakat çalışmaların pek çoğu hesaplamalarını bu ve bunun gibi dışsallıkları göz önüne alarak yapmamaktadır.

2006 Dünya Kupasının Almanya’daki turist sayısına etkileri incelendiğinde aşağıdaki tablo ortaya çıkmıştır.

Şehir 2005 yılına göre değişim Gecelik Konaklama 2006
Berlin -2.6% 1,252,231
Dortmund +45.3% 79,142
Frankfurt +25.9% 501,585
Hamburg +12.9% 606,064
Köln +21.6% 403,643
Münih -6.8% 728,646
Nürnberg +18.4% 210,843
Stuttgart +12.8% 225,131

Kaynak: Markus Kurscheidt’ın Reykjavik Play the Game Konferans sunumu (Alman İstatistik Enstitüsü 2006 verilerine gore hazırlanmıştır)

Yukarıdaki tablo da açıkça Vera Schweder’in çekincesini desteklemekte. Dünya Kupasının düzenlendiği yıl Almanya’nın turistler açısından çok çekici olmayan şehirlerinde yıllık ziyaretçi rakamları önemli ölçüde artarken, Berlin ve Münih gibi ülkenin en çok turist çeken bölgeleri 2006 yılında daha az kişi tarafından ziyaret edilmiştir.

Futbolu sevmediği veya şehirde meydana gelecek olan gürültülü ortamdan çok fazla hoşlanmayacak olan bir grup şehir sakininin turnuva döneminde şehir dışına hatta yurtdışına tatile çıkabilecekleri düşünülmelidir. Özellikle söz konusu Avusturya ve İsviçre gibi sakin yaşamaya alışmış ülkeler olduğunda bu negatif etkinin de hesaplara dahil edilmesi gereklidir.

Ayrıca tatil için turnuva olmasa da bu yaz ülkeye gelecek olan, yıl içerisinde başka bir ayda gelmeyi planlarken turnuvayı da düşünerek gelişini öne/ileri çeken veya şehri gelecek yıllarda ziyaret etmeyi planlayan ve bunu turnuva için öne çekenler de hesaplamalara katılmalıdır. Bu gibi tüketim kararı değişiklikleri tüketimin genellikle zamanını değiştirmiş olup aslında uzun vadede bir getiri sunmamaktadır.

Aynı şekilde elektronik eşya satışı ve diğer ürün satışlarına da aynı şüphecilikle bakmak gereklidir. Bu satışların rakamsal büyüklüklerinin yanında ekonomiye net değer katıp katmadığına bakılmalıdır. Oysaki yapılan alımların önemli bir kısmı sadece alımın zamanının değiştirilmesi yoluyla yapılan ve aslında makro ekonomik açıdan ve uzun vadede ekonomiye belirtilen rakamlar oranında katkı sağlamayacak hareketlerdir.

Tüketiciler EURO 2008 öncesi ve sırasında elektronik eşya ve özellikle de TV firmalarının kampanyalar yaptıklarını bildikleri için alımlarını ertelemekteler. Hatta yapılan promosyonlardan futbol ile hiç ilgilenmeyen kişiler de yararlanmaktadır. Aslında tüm elektronik sektöründeki firmaların topyekun promosyon ve reklam faaliyetine giriştikleri böylesi bir dönemde satışlarda artış olması kaçınılmazdır. Gerçekleşen satış artışındaki salt EURO 2008 etkisini ölçmek ise bu gibi pazarlama yoğun ve fiyat rekabeti içinde geçen başka bir dönem bulunmadığı için oldukça güçtür.

Tüm bunların yanında aslında pek çok kişinin evde maç seyrederek başka eğlence seçeneklerine oranla çok daha az meblağlar harcayarak aslında EURO 2008 süresince tasarruf ettikleri dahi iddia edilebilir.

Turizm sektöründe yurtdışına çıkan EURO 2008 yolcularının etkisinin ise negatif olarak gerçekleşmesi beklenmelidir. Bu kişiler uçak bileti ve otel rezervasyonları için turizm firmalarına bir miktar gelir aktarmış olmalarına rağmen harcamalarının çoğundan yurtdışı firmaları yararlanmaktadır. Bu kişiler ülke içerisinde kazandıklarını yurtdışında harcamaktadırlar. Belki de bu kişilerin bir bölümü yurtiçinde geçirecekleri tatillerini yurtdışı planıyla değiştirmişler ve makro anlamda ekonomiye negatif etki etmişlerdir.

Kurscheidt 2006 Dünya Kupasına ilişkin çalışmalarında bu organizasyonların işçevrimleri için bir çözüm olamayacaklarını ve Dünya Kupasının 2006’da Alman ekonomisine etkisinin binde birin altında olduğunu belirtilmiştir. Bu organizasyonların etkisinin bir ülke ekonomisini canlandırmak söz konusu olduğunda önemsiz olduğunu vurgulamıştır. Oysa ki Dünya Kupası tek ülkede ve 16 yerine 32 maç üzerinden yapılmış ve denizaşırı ülkelerden ziyaretçileri de Almanya’ya çekmiştir.

Baade ve Matheson’un (2004) Amerika 94’ün ekonomik etkileri hakkında yapmış oldukları araştırmalar sonunda elde ettikleri bulgular doğrultusunda Amerika ve düzenleyen şehir ekonomileri adına Dünya Kupası’nın negatif etkisi olduğunun daha kuvvetle muhtemel olduğunu belirtmişlerdir.

Aynı çalışmada değinilen ve Arthur Andersen tarafından yapılmış olan bir araştırmada da Sydney Olimpiyatları sırasında Sydney’de otel doluluk oranının %100’e çıktığı (artış oranı %49) fakat diğer tüm şehirlerde ziyaretçi sayısında ciddi oranda azalmalar meydana geldiği (Melbourne %19, Brisbane %17) ve 2000 yılında Sydney ve Adelaid dışında Avusturalya’da tüm şehirlerde doluluk oranlarında 1999 yılına oranla düşüş yaşandığı belirtilmiştir.

Porter, P. (1999)’ın Superbowl finalinin ekonomik etkilerine ilişkin yaptıkları çalışmaya göre de Superbowl NFL yönetiminin iddia ettiği gibi yapıldığı şehre yüz milyonlarca dolarlık katma değer yaratmamış; aksine bu organizasyonun düzenlendiği şehre hiçbir somut ekonomik etkisi olmamıştır.

Akademik çalışmalar ile basında sıkça karşılaştığımız araştırmalar arasındaki bu gibi farklılıkların sebeplerini;

  • Ekonomik etkiyi büyük göstererek kamu fonlarından daha fazla yararlanabilmek
  • Halktan daha fazla destek görmek
  • Medya’da şişirilmiş rakamların daha fazla yer bulması
  • İşin kolayına kaçmak

olarak özetleyebiliriz.

The Associated Press’in 11 Haziran tarihli haberine göre Credit Suisse de EURO 2008’in İsviçre ekonomisine ciddi bir etkisi olmayacağını belirtmiştir. Avrupa Şampiyonalarının ekonomik getirilerinin olduğunu kabul etmekle birlikte Barselona Olimpiyatlarının ardından oluşmuş olan yüksek beklentileri karşılaması ve ülke hatta şehir ekonomilerine ivme kazandırmaları güç gözükmektedir. EURO 2008’in gerçek etkisinin ne olduğu aslında önümüzdeki yıllarda yapılacak olan araştırmalar sonrası daha net ortaya çıkacaktır.

Reklamlar

Yorumlarınızı paylaşın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s