Takımlar ve Futbolcuların Değerleri

Andy Webster

Andy Webster

Bu yazı 30 Kasım 2008 Cumhuriyet Gazetesi haftasonu spor ekinde yayınlanmıştır. 
Kafatopu'nda daha önce yayınlamadığım ve değişen aslında (transermarkt verilerinin daha düzenli hale gelmesi dışında) hiç bir şey olmadığı için paylaşmak istedim. 
Son iki gündeki yabancı sayısı tartışmalarıyla da dolaylı olsa da alakalı bir yazı.

Uzunca bir süredir basınımız ve bazı yazarların futbolcu ’bonservis değerleri’ üzerinden kulüp, turnuva ve liglerin değerlerine ilişkin bazı analizlerde! bulunduklarını görüyoruz.

Öncelikle bonservis bedeli kavramının 1996 da Bosman davasıyla birlikte ortadan kalktığını ve ödenen ücretlerin sözleşme fesih tazminatı olduklarını belirtelim. Bonservis sözcüğü ön libero, selpak, jilet gibi dilimize yerleşmiş olduğu için böyle söylenmeye devam edilecektir o da ayrı konu.

Esas garip olan ise saygın/yaygın tüm basının bu değerlemeleri transfermarkt.de internet sitesine istinaden yazmaları ve sayfalarca yazının bu sitedeki verilerin alt alta toplanmasıyla ortaya çıkmasıdır. Son olarak Galatasaray’ın UEFA Kupasının en değerli 10. takımı olduğu ve bu kupanın ekonomik! değerinin ne kadar mühim olduğu gibi analizler dolaştı basında.

Transfermarkt internet sitesi Almanya’da menajerlerle irtibatı olduğu söylenen bir grup kişi tarafından oluşturulmuş bir sitedir. Aslında oldukça emek harcanan eğlenceli bir internet sitesi olduğunu söyleyebiliriz fakat güvenilir bir kaynak olmaktan uzaktır. Site futbolcuları yanlış takımlarda zaman zaman gösterebildiği gibi mevcut oyuncuların değerlerini de nasıl hesaplandığı anlaşılamayan bir şekilde belirlemektedir. Örneğin yazının yazıldığı sıralarda daha birkaç ay önce €3m civarlarında bir rakama alınan Meira’nin değeri €10m, Servet’in €8m, Ümit Karan’ın değeri de €6m olarak gözükmekte. Piyasa değeri olarak gösterilen bu rakamların afaki olduklarını anlamak için futbolla uzaktan ilgilenmek bile yeterli olacaktır.

Transfermarkt’ı bir kenara bırakacak olursak futbolcu/takım değerinin nasıl hesaplanacağı biraz karmaşık bir konudur. Öncelikle bir piyasa değerinden bahsedebilmek için ortada alıcı ve satıcıların karşı karşıya geldikleri bir pazar olmalıdır. İMKB de, haftasonları kurulan araç mezatı da bir pazardır. İki pazarda da alıcı ve satıcılar karşı karşıya gelirler ve pazarda serbest pazarlık sonucu satış fiyatları üzerinden bir fiyat oluşur.

‘Bonservis’ dediğimiz bedeller de aslında futbolcuların kulüpler arasında yer değiştiriken oluşan sözleşme fesih bedelleridir. Bu bedel Bosman öncesi dönemde bir anlam ifade etmesine karşın artık çok fazla bir önemi yoktur. Sözleşmesi biten tüm futbolcuların bonservis bedelleri artık sıfırdır. Sözleşmenin sonuna yaklaştıkça da pazar değeri futbolcunun performansından neredeyse bağımsız bir şekilde düşer.

Bosman sonrası Kolpak, Simutenkov ve Webster davalarıyla birlikte futbolcuların transfer değerlerini hesaplamak giderek daha karmaşık bir hal almaktadır (Bu davalar ayrı bir yazı konusudur ve detaylı bir inceleme gerektirir). Tüm bu davalar iş gücü pazarının daha da liberalleşmesini sağlamıştır.

Webster davası aslında futbol ekonomisinde önemli bir dönüm noktası olmaya aday bir davadır. Burada İskoç futbolcu Andy Webster 2003 yılından beri yürürlükte olan FIFA Transfer Talimatı’nın 17. maddesinden faydalanmıştır. Bu madde AB baskısıyla FIFA tarafından yapılmak zorunda kalınmış düzenlemelerden bir tanesidir. Maddeye göre bir futbolcu kontrat yaptığında 28 yaşın altındaysa 3. sene, üstündeyse 2. seneden sonra sezon bitimini takip eden 15 gün içerisinde kulübe haber vermek koşuluyla sözleşmesini feshetme hakkına sahiptir. Bu maddeyi uygulamaya koyan Webster, Hearts’in talep ettiği ‘bonservis’ bedeli olan £5m yerine £650.000’e kulüp değiştirmiştir. Mahkeme bu bedele futbolcunun sözleşmesi devam etseydi Hearts’tan alacağı ücret ile Wigan’dan alacağı ilk yılın ücret toplamının 1,5 ile çarpılması sonucu ulaşmıştır. (Neden 1,5 olduğu ise bir muamma)

Önceleri Tottenham eski başkanı Alan Sugar’ın dediği gibi ’en aptalca’ teklifi veren kulüp tarafından belirlenen futbolcuların transfer bedelleri artık kolay kolay hesaplanabilecek bir değer değildir. Bu sebeple fazla rakamlara takılmadan takımları sahada ne yapabildiklerine göre tartmak en mantıklısı ve keyiflisidir. Ama illa bir ekonomik kıstas isteriz diyorsanız en sağlıklı değer futbolculara ödenen yıllık ücretler toplamıdır.

Reklamlar

2 responses to “Takımlar ve Futbolcuların Değerleri

    • 2008 yılında baktığımda menajer networklerinden aldıkları öngörülerle hazırladıklarını kendi siteleri üzerinden açıklıyorlardı. 6 yıl geçmesine rağmen düşüncem değişmediği için yazıyı buraya taşıdım.

      CIES verileri daha doğru mu diye inceleme yapmadım ama (incelediğim dönemde transfermarkt.de değerlemeleri rezalet durumdaydı) en azından metodoljik olarak daha ayağı yere basıyor.

      Yazınız da bu konuda oldukça aydınlatıcı. Teşekkürler…

Yorumlarınızı paylaşın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s