ETKİNLİK EKONOMİSİ VE EURO 2008

GİRİŞ

Futboldaki ticarileşmeyle birlikte 1990’larda başlayan sporun ekonomik yönündeki gelişmeler Avrupa Şampiyonalarını da etkilemiştir. UEFA’nın Şampiyonlar Ligi’nden sonra en önemli gelir kapısı durumundaki turnuva düzenleyen ülkelere ve UEFA’ya önemli ekonomik kazanımlar sunmaktadır.

Fakat bu gibi büyük organizasyonların ülke ekonomilerine katkıları tartışmalı bir konudur. Fırsat maliyetlerinin dikkate alınmadığı, negatif dışsallıkların göz ardı edildiği ve ekonomik döngü ile net faydanın birbiriyle karıştırıldığı çalışmalar sonucu Avrupa Şampiyonaları ve benzeri etkinliklerin ülke ekonomilerine ivme kazandıracak mucize patlamalar yaratacakları beklenmektedir.

Oysa ki bu turnuvalardan kazançlı çıkacağı kesin olanlar sadece UEFA ve katılan ülkelerin Futbol Federasyonlarıdır. Üye ülkelerin bile bu turnuvalardan net fayda elde edip etmediklerinin belli olmadığı bir ortamda turnuvanın bu kadar uzağındaki ülkemize herhangi bir ekonomik getirisi olup olmadığı tartışmalıdır. Bu sportif karnavalı bir ekonomik mucize gibi göstermeye çalışmanın aslında hiç gereği yoktur. Tüm diğer sportif karnavallar gibi bu şampiyonanın da en önemli getirisi milyonların şampiyonadan alacakları keyif olacaktır; cebimiz para dolmasa da.

EUROKONOMİ

Seyirci Sayıları

Avrupa Şampiyonaları ilk olarak başladığı 1960 yılından beri yoğun ilgi çekmiştir. Özellikle 80’lerden itibaren katılımcı ülke sayısının artmasıyla birlikte tüm Avrupa’dan önemli sayıda izleyici turnuvanın yapılacağı ülkeye akın etmiştir. İngiltere’de 1996 yılında düzenlenen turnuvada 16’ya çıkartılan toplam takım sayısıyla birlikte turnuvalar milyonları aşan sayıda seyirciyi maçlara çekmeye başlamıştır.

Doluluk oranları Fransa’da yapılan ilk turnuva ve İtalya 80 haricinde sürekli yüksek olmuştur. Katılımcı sayısının yanında toplam ve ortalama seyirci sayılarını belirleyen değişkenlerin başında ülkelerin sportif tesis altyapısı gelmektedir. Çok uzun yıllar tesisler acısından Avrupa’nın en zengin ülkesi konumundaki Almanya 1988 yılında 56656 ortalama seyirci sayısıyla bu alandaki rekoru elinde bulundurmaktadır.

EURO 2004’e ilgi çok yüksek olmasına ve biletlerin aylar öncesinden tükenmiş olmasına karşın Portekiz’deki stadyumların kapasitelerinin çok yüksek olmamasından ötürü ortalama seyirci sayısı 37,061 seviyesinde kalmıştır. EURO 2008 için Avusturya ve İsviçre’de yapılan tüm yenileme çalışmalarına karşın stadyumların toplam kapasitelerinden ötürü ortalama seyirci sayısında çok önemli bir artış beklenmemektedir.

Avrupa Şampiyonası Finalleri Seyirci sayıları
  Katılan takım sayısı Toplam maç sayısı Toplam seyirci sayısı Ortalama Seyirci Sayısı
Fransa 1960 4 4 78,958 19,740
İspanya 1964 4 4 156,253 39,063
İtalya 1968 4 5 260,939 52,188
Belçika 1972 4 4 106,510 26,628
Yugoslavya 1976 4 4 106,087 26,522
İtalya 1980 8 14 350,655 25,047
Fransa 1984 8 15 599,655 39,977
Almanya 1988 8 15 849,844 56,656
İsveç 1992 8 15 429,241 28,616
İngiltere 1996 16 31 1.276.171 41,167
Belçika/Hollanda 2000 16 31 1.126.443 36,337
Portekiz 2004 16 31 1.148.886 37,061
Toplam   173 6.489.642 37,512

Gelirler (€m)

Tüm futbol endüstrisinde olduğu gibi Avrupa Şampiyonalarının da ticari getirisinin önemli boyutlara ulaşması 1990’lar sonrasına denk gelmiştir.

1992 yılında turnuvanın getirdiği gelir 39,3 m Euro iken sadece uç turnuva sonra bu rakam 839,7 m Euro’ya çıkmıştır. Bu 21 katın üzerindeki artışta en önemli etkenler;

  • Katılımcı ülke sayısındaki artış
  • Yayın teknolojilerindeki yenilik ve gelişmeler
  • Futbolun eğlence sektörü acısından öneminin anlaşılması
  • Pazarlama ve marka yönetimi konularında 90’lar sonrası ortaya çıkan ve markaları insanların önem verdikleri kurum, olay ve duygularla iliksi kurmaya yönelten yeni pazarlama stratejilerinin firmalar tarafından benimsenmesi. Buna bağlı olarak global sponsorluk pazarındaki büyüme
  • Profesyonel is pratiklerinin sportif organizasyonlar tarafından uygulanmaya başlanması olmuştur.

EURO toplam gelirler (€m)


  Ticari Haklar Medya Hakları Bilet Satışı Kurumsal ağırlama Toplam
1996 28.2 51.3 62.2 141.7
2000 52.1 89.7 79.3 221.1
2004 178.6 552.6 79.4 29.2 839.8
Medya Hakları: TV, radyo ve yeni medya hakları – Ticari gelirler: sponsorluk gelirleri ve lisanslı ürünler – Kurumsal Ağırlama: Stadyumda en iyi yerin ayrılması, birinci sınıf yiyecek, VIP karşılama ve diğer ekstra eğlenceler

EURO 2004 medya ve ticari haklar gelirlerindeki büyük artışın en önemli sebebi 92, 96 ve 2000 yıllarındaki turnuvaların blok halde satılmış olmasıdır. Tek satıcı konumundaki UEFA’nın sürekli olarak değeri artan bir ürünü 12 yıllık satışını bir defada yapmış olması akıllara FIFA ve Kirch ortaklığını! getirmiş olsa da sonucunun en azından aynı olmamış olması sevindiricidir.

Organizasyon gelirlerinin yıllara göre dağılımına baktığımızda en önemli girdinin artık tüm futbol sektörünün en önemli finans kaynağı haline gelmiş olan medya gelirleri olduğunu görmekteyiz.

Yeni medya yayın hakları, dev ekranlarda maç yayını ve kurumsal ağırlama Portekiz’de yapılan turnuvada ortaya çıkmış yeni gelir kalemleridir.

Giderler

Elde edilen yüksek gelirlere karşın turnuvanın giderleri de yıllar içerisinde artış göstermiştir.44,9m € olarak gerçeklesen EURO96’nin organizasyon giderleri, EURO 2000 için 85,9 ve 2004 için 168,6m € olarak gerçekleşmiştir. Organizasyon giderlerinin 2008 turnuvası için 180m € civarında gerçekleşmesi beklenmektedir.

turnuvanın tüm organizasyonel sorumluluğu hisselerinin tamamı UEFA’ya ait Nyon merkezli Euro 2008 SA tarafından yürütülmektedir. Operasyonel bütçesi 177m € olarak belirlenen organizasyon Haziran ayında sayısı 450’ye ulaşacak olan bir ekip tarafından yönetilmektedir.

Gelirin Dağıtımı

EURO 2004 için yapılan harcamaların dağılımına baktığımızda Hat-Trick dayanışma ödemelerinin en önemli harcama kalemi olduğunu görmekteyiz. Bu program kapsamında 52 ülke federasyonuna futbolun tabana yayılması ve altyapı çalışmaları için ödemeler yapılmakta. Tesisleşme için ayrılan fonlar da çeşitli projelere kaynak aktarmakta. Tüm bunların yanında tüm üye ülkelerde futbolun tabana yayılmasını desteklemek amacıyla mini futbol sahaları yaptırılmakta.

EURO 2004 (€m)  
Organizasyon harcamaları 169
Gelecek dönem harcamaları 154
Katılan ülkelere dağıtılan meblağ 128
Hat-Trick dayanışma ödemeleri 314
UEFA Medya Teknolojileri AS harcamaları 20
Net kar 55
Toplam 840

€ m Grup maçlarına katılanlara dağıtılan en düşük tutar Grup maçlarına katılanlara dağıtılan en yüksek tutar Çeyrek finalistler Yarı Finalistler İkinci olan takim Şampiyon olan takim
1996 2.3 2.9 3.5 4.9 6.3 6.9
2000 3.1 3.5 5 6.5 8.5 9.2
2004 4.8 5.8 8.1 10.7 14.4 16.7

ÜLKE EKONOMİLERİNE ETKİLERİ

Etkinliklerin ülke ekonomilerine etkileri pek çok kaynakta bilerek veya bilmeyerek abartılmaktadır. Fırsat maliyetlerinin dikkate alınmadığı, negatif dışsallıkların göz ardı edildiği ve ekonomik döngü ile net faydanın birbiriyle karıştırıldığı çalışmalar sonucu Avrupa Şampiyonaları ve benzeri etkinliklerin ülke ekonomilerine ivme kazandıracak mucize patlamalar yaratacakları beklenmektedir. Fakat turnuvaların pozitif etkilerinin yanında negatif ekonomik dışsallıkları da hesaplamalara dahil edilmeli ve fırsat maliyetleri dikkate alınmalıdır. Turnuvaların yarattıkları net değer ancak bu şekilde hesaplanabilecektir.

Örneğin pek çok araştırmada ülkeye turnuva için gelen kişilerin toplam sayısı ve bu kişilerin yapacakları harcamalar gelir hanesine yazılırken turnuva sebebiyle talepte meydana gelen bazı negatif değişimler hesaplamalara dahil edilmemekte. Örneğin Viyana’ya yaz aylarında kültür turizmi için gelen varlıklı turistlerin (bu gruptaki pek çok kişinin futbolla arası pek iyi değildir) içerisinde bu kararlarından sadece EURO 2008’in Avusturya’da yapılıyor olmasından dolayı vazgeçecek olanların da hesaplamalarda göz önünde bulundurulması gereklidir.

Bununla ilgili Viyana Turizm Bürosu (Vienna Tourism Board)’ndan Vera Schweder’in Euro 2008’in turizm’e yapacağı katkıyla ilgili çekincelerini aktaran CNBC-e Business’ın hazırladığı EURO 2008 raporunda Viyana’nın ziyaretçi profilinin turnuvadan pek de hoşnut olmayabileceği belirtilmiştir. Ayrıca Kongrelerin genellikle bu tip sportif organizasyonların yapılacağı şehirlere gitmeyecekleri ve bu grupların sadece şampiyonanın yapılacağı dönemi değil tüm yılı da es geçebilecekleri de belirtmiştir. Şehre geçtiğimiz yıl gelen ziyaretçilerin %15’inin kongre turizmi yoluyla geldikleri göz önüne alındığında bu hiç de küçümsenmeyecek bir negatif etki oluşturabilecektir. Fakat çalışmaların pek çoğu hesaplamalarını bu ve bunun gibi dışsallıkları göz önüne alarak yapmamaktadır.

2006 Dünya Kupasının Almanya’daki turist sayısına etkileri incelendiğinde aşağıdaki tablo ortaya çıkmıştır.

Şehir 2005 yılına göre değişim Gecelik Konaklama 2006
Berlin -2.6% 1,252,231
Dortmund +45.3% 79,142
Frankfurt +25.9% 501,585
Hamburg +12.9% 606,064
Köln +21.6% 403,643
Münih -6.8% 728,646
Nürnberg +18.4% 210,843
Stuttgart +12.8% 225,131

Kaynak: Markus Kurscheidt’ın Reykjavik Play the Game Konferans sunumu (Alman İstatistik Enstitüsü 2006 verilerine gore hazırlanmıştır)

Yukarıdaki tablo da açıkça Vera Schweder’in çekincesini desteklemekte. Dünya Kupasının düzenlendiği yıl Almanya’nın turistler açısından çok çekici olmayan şehirlerinde yıllık ziyaretçi rakamları önemli ölçüde artarken, Berlin ve Münih gibi ülkenin en çok turist çeken bölgeleri 2006 yılında daha az kişi tarafından ziyaret edilmiştir.

Futbolu sevmediği veya şehirde meydana gelecek olan gürültülü ortamdan çok fazla hoşlanmayacak olan bir grup şehir sakininin turnuva döneminde şehir dışına hatta yurtdışına tatile çıkabilecekleri düşünülmelidir. Özellikle söz konusu Avusturya ve İsviçre gibi sakin yaşamaya alışmış ülkeler olduğunda bu negatif etkinin de hesaplara dahil edilmesi gereklidir.

Ayrıca tatil için turnuva olmasa da bu yaz ülkeye gelecek olan, yıl içerisinde başka bir ayda gelmeyi planlarken turnuvayı da düşünerek gelişini öne/ileri çeken veya şehri gelecek yıllarda ziyaret etmeyi planlayan ve bunu turnuva için öne çekenler de hesaplamalara katılmalıdır. Bu gibi tüketim kararı değişiklikleri tüketimin genellikle zamanını değiştirmiş olup aslında uzun vadede bir getiri sunmamaktadır.

Aynı şekilde elektronik eşya satışı ve diğer ürün satışlarına da aynı şüphecilikle bakmak gereklidir. Bu satışların rakamsal büyüklüklerinin yanında ekonomiye net değer katıp katmadığına bakılmalıdır. Oysaki yapılan alımların önemli bir kısmı sadece alımın zamanının değiştirilmesi yoluyla yapılan ve aslında makro ekonomik açıdan ve uzun vadede ekonomiye belirtilen rakamlar oranında katkı sağlamayacak hareketlerdir.

Tüketiciler EURO 2008 öncesi ve sırasında elektronik eşya ve özellikle de TV firmalarının kampanyalar yaptıklarını bildikleri için alımlarını ertelemekteler. Hatta yapılan promosyonlardan futbol ile hiç ilgilenmeyen kişiler de yararlanmaktadır. Aslında tüm elektronik sektöründeki firmaların topyekun promosyon ve reklam faaliyetine giriştikleri böylesi bir dönemde satışlarda artış olması kaçınılmazdır. Gerçekleşen satış artışındaki salt EURO 2008 etkisini ölçmek ise bu gibi pazarlama yoğun ve fiyat rekabeti içinde geçen başka bir dönem bulunmadığı için oldukça güçtür.

Tüm bunların yanında aslında pek çok kişinin evde maç seyrederek başka eğlence seçeneklerine oranla çok daha az meblağlar harcayarak aslında EURO 2008 süresince tasarruf ettikleri dahi iddia edilebilir.

Turizm sektöründe yurtdışına çıkan EURO 2008 yolcularının etkisinin ise negatif olarak gerçekleşmesi beklenmelidir. Bu kişiler uçak bileti ve otel rezervasyonları için turizm firmalarına bir miktar gelir aktarmış olmalarına rağmen harcamalarının çoğundan yurtdışı firmaları yararlanmaktadır. Bu kişiler ülke içerisinde kazandıklarını yurtdışında harcamaktadırlar. Belki de bu kişilerin bir bölümü yurtiçinde geçirecekleri tatillerini yurtdışı planıyla değiştirmişler ve makro anlamda ekonomiye negatif etki etmişlerdir.

Kurscheidt 2006 Dünya Kupasına ilişkin çalışmalarında bu organizasyonların işçevrimleri için bir çözüm olamayacaklarını ve Dünya Kupasının 2006’da Alman ekonomisine etkisinin binde birin altında olduğunu belirtilmiştir. Bu organizasyonların etkisinin bir ülke ekonomisini canlandırmak söz konusu olduğunda önemsiz olduğunu vurgulamıştır. Oysa ki Dünya Kupası tek ülkede ve 16 yerine 32 maç üzerinden yapılmış ve denizaşırı ülkelerden ziyaretçileri de Almanya’ya çekmiştir.

Baade ve Matheson’un (2004) Amerika 94’ün ekonomik etkileri hakkında yapmış oldukları araştırmalar sonunda elde ettikleri bulgular doğrultusunda Amerika ve düzenleyen şehir ekonomileri adına Dünya Kupası’nın negatif etkisi olduğunun daha kuvvetle muhtemel olduğunu belirtmişlerdir.

Aynı çalışmada değinilen ve Arthur Andersen tarafından yapılmış olan bir araştırmada da Sydney Olimpiyatları sırasında Sydney’de otel doluluk oranının %100’e çıktığı (artış oranı %49) fakat diğer tüm şehirlerde ziyaretçi sayısında ciddi oranda azalmalar meydana geldiği (Melbourne %19, Brisbane %17) ve 2000 yılında Sydney ve Adelaid dışında Avusturalya’da tüm şehirlerde doluluk oranlarında 1999 yılına oranla düşüş yaşandığı belirtilmiştir.

Porter, P. (1999)’ın Superbowl finalinin ekonomik etkilerine ilişkin yaptıkları çalışmaya göre de Superbowl NFL yönetiminin iddia ettiği gibi yapıldığı şehre yüz milyonlarca dolarlık katma değer yaratmamış; aksine bu organizasyonun düzenlendiği şehre hiçbir somut ekonomik etkisi olmamıştır.

Akademik çalışmalar ile basında sıkça karşılaştığımız araştırmalar arasındaki bu gibi farklılıkların sebeplerini;

  • Ekonomik etkiyi büyük göstererek kamu fonlarından daha fazla yararlanabilmek
  • Halktan daha fazla destek görmek
  • Medya’da şişirilmiş rakamların daha fazla yer bulması
  • İşin kolayına kaçmak olarak özetleyebiliriz.

The Associated Press’in 11 Haziran tarihli haberine göre Credit Suisse de EURO 2008’in İsviçre ekonomisine ciddi bir etkisi olmayacağını belirtmiştir. Avrupa Şampiyonalarının ekonomik getirilerinin olduğunu kabul etmekle birlikte Barselona Olimpiyatlarının ardından oluşmuş olan yüksek beklentileri karşılaması ve ülke hatta şehir ekonomilerine ivme kazandırmaları güç gözükmektedir. EURO 2008’in gerçek etkisinin ne olduğu aslında önümüzdeki yıllarda yapılacak olan araştırmalar sonrası daha net ortaya çıkacaktır.

İsviçre ve Avusturya

Aşağıdaki çalışma ve rakamlar İsviçre Spor Bakanlığı adına Rütter + Partner araştırma şirketi, Luzern Üniversitesi ve Bern Üniversitesinin ortak çalışması sonucu oluşturulmuş EURO 2008 araştırma grubunun raporları, Reuter ve, Associated Press haber ajanslarının ve Der Spiegel’in internet sitesindeki ilgili haberlerden derlenmiştir.

ÖZET TABLO

  Avusturya İsviçre
  Min. Max. Min. Max.
Toplam Katma Değer 321 430 408 551
% GSMH 0,15 0,20 0,15 0,2
İstihdam 6.000 10.000 5290 7350

İsviçre

İsviçre hükümetinin 2002 yılında 3.5 m. CHF kaynak ayırarak giriştiği EURO 2008 turnuvasından halkın beklentisi ve tahmini ekonomik getirileri aşağıda özetlenmiştir.

Halk ne düşünüyor?

Turnuva öncesi İsviçre’de halkın %68’i Şampiyonanın ekonomik anlamda bir başarı olacağına inanırken sportif başarı geleceğine olan inanç %86 düzeyindedir. %64 ulaşım, konaklama, stadyumlar, şehir merkezlerindeki dev ekranlar gibi altyapı konularında İsviçre’nin yeterince hazırlıklı olduğunu düşünmekte. Ayrıca sadece %51’lik bir kesim turnuvanın ülkeye net bir getirisi olacağını düşünüyor.

Genel Görünüm

Gelirler

Analizlere stadyumlar, EURO 2008 SA/UEFA/UMET bütçeleri, federal hükümet ve şehirlerin bütçeleri, maçlar ve açık alan gösterileri için gelecek ziyaretçiler, reklam ve medya faaliyetleri, telekomünikasyon ve diğer gösterimler de dahil edildiğinde 705 ile 968 milyar EUR arasında bir ekonomik döngü gerçekleşeceği tahminlenmiştir.

Katma Değer

EURO 2008’in İsviçre’de 408 ila 551 milyon Avro değerinde katkı sağlaması beklenmektedir. Bu rakam bu yıl itibarıyla İsviçre GSMH’nin 0.14 ila 0.18 arasında bir rakama işaret etmektedir. Turizm ve bazı hizmet sektörleri dışında bu etkinin ekonominin tümü üzerindeki etkisi oldukça sınırlı olacaktır ve toplam etkinin tüm ekonomide yaratacağı değişimin hissedilebilmesi çok güç olacaktır.

İstihdam

EURO 2008 5290 ila 7350 arası tam zamanlı iş muadili ekstra iş hacmi yaratacaktır. Fakat bu işlerin sadece bir bölümü kalıcı istihdama dönüşebilecektir, ilave iş yükünün önemli bir kısmı mevcut çalışanların fazla mesai yapması yoluyla doldurulacaktır.

Turizm

Büyük çoğunluğu stadyumlar ve etkinlik alanlarında (halk izleme bölgeleri) olmak üzere 2,8 ila 5,4 m arasında ziyaretçinin gelmesi ve 153 ila 240m EUR arası harcama yapmaları beklenmektedir. 780.000 ila 1.110.000 gecelik konaklama yapılması bunların 480.000 ila 600.000 inin otellerde gerçekleşmesi beklenmektedir.

Turnuvanın İsviçre ekonomisine beklenen katkısı (€m)
  Min Max
Toplam Döngü   705 968
Brüt Katma Değer   408 551
  Stadyum 31 34
  EURO SA, UEFA, UMET 104 115
  Bölgesel yönetim ve ev sahibi şehirler 52 62
  Ziyaretçiler 153 240
  Diğer 69 99
İstihdam (tam zamanlı çalışmaya eşdeğer iş hacmi – gün) 5290 7350
Devlet Harcamaları 90 90
Vergi Gelirleri 51 69

UMET = UEFA Media Technologies SA

Rakamlar İsviçre Frankından çevrilmiştir ve UEFA’nın kullandığı 1,56’lık oran dikkate alınmıştır

Ziyaretçi      
    Min. Max.
Ziyaretçi sayısı 2,8 5,4
  Yabancı 1 1.4
  Konaklamalı gelecek olan yabancıların oranı 28% 22%
Toplam konaklama (gece) 780.000 1.110.000
  Otellerde (gece) 480.000 600.000

Avusturya

Reuters’in haberine göre Avusturya hükümeti adına çalışan ekonomistler turnuvanın ekonomiye katacağı değerin 321m € civarında olacağını tahminlemişlerdir. Bu rakam yıllık GSMH’nin %0.15’ine işaret etmektedir. Turnuva süresince 263m €’luk net harcama gerçekleşeceği ve 6.000 kişilik istihdam (daha doğrusu; tam zamanlı çalışmaya eşdeğer iş hacmi) yaratılacağı da haberde belirtilmektedir. Aynı çalışmaya istinaden turnuva sırasında takımlar, yetkililer ve taraftarlarla birlikte ülkede 830.000 gecelik ekstra konaklama gerçekleşecektir.

Ayrıca turnuva öncesi revize rakamların artacağı, daha iyimser bir tahminle turnuva’nın Avusturya ekonomisine yaklaşık yüzde 0,2 oranında katkı sağlayacağı ve yaklaşık 10.000 kişilik istihdam yaratacağı belirtmişlerdir. Fakat burada da yaratılan iş hacminin tümünün tam istihdama dönüşmesi güçtür. Oluşan iş hacminin sadece bir kısmı kalıcı olabilecektir.

Der Spiegel’in SportEconAustria araştırma şirketini referans göstererek vermiş olduğu rakamlar da turnuvanın Avusturya ekonomisine 369m USD getireceğini işaret etmektedir.

DİĞER ETKİLER

Bu tip turnuvaların düzenleyen ülke ve şehirlere net ekonomik getiriden çok daha farklı konularda katkı sağlamasını bekleyebiliriz.

Sporun tabana yayılması

Ülkede spora/futbola olan ilginin artması ve insanların sporun tüm halka yayılması konusunda turnuvanın önemli katkıları olması beklenmektedir. Ülkedeki spor kurumları turnuvanın yaratacağı sinerjiyle birlikte sporun halk arasında daha da yaygınlaşmasını beklemekte. Bu hem bireylerin kişisel gelişimleri hem de halk sağlığı acısından pek çok toplumsal faydayı da beraberinde getirecektir.

Diğer sportif kazanımlar

Özellikle İsviçre Futbol Federasyonu bu turnuvayı bir milat kabul ederek çalışmalarına yıllarca öncesinden başlayarak çok genç bir ekip oluşturmuş ve ülke futbolunu yeniden yapılandırma hamlesini başlatmıştır. Bu yeniden yapılanma meyvelerini beklenenden de önce vermiş ve İsviçre çok genç kadrosuyla son Dünya Kupasında grubu Fransa’nın önünde tamamlayarak çeyrek finallere kadar ulaşabilmiş ve kupaya penaltı atışları sonrası veda etmiştir. EURO 2008’de başarılı olamasalar da gelecek vaad eden önemli bir jenerasyon yakalanarak ülke futbolu önemli bir ivme kazanmıştır. Sutter, Sforza ve Chapuisat döneminden beri İsviçre ilk defa uluslararası arenada saygı duyulan bir takım haline gelmiştir. Kadronun çok önemli bir kısmının kariyerlerinin henüz başında oldukları düşünüldüğünde İsviçre’nin gelecek turnuvalarda da adından söz ettirebilmesi muhtemeldir.

ATTIĞIN TAŞ / ÜRKÜTTÜĞÜN KURBAĞA (ATÜK – BAŞKA BİR İFADEYLE ‘ROI’)

Euro 2008’e aday ülkelerden İskoçya’nın adaylık öncesinde yapmış olduğu fizibilite çalışması turnuvaların etkilerinin gerçekçi analizi konusunda çok kilit noktalara temas etmiştir.

£ m Birlikte Tek başına
  Min. Max. Min. Max.
Finansal maliyet 27 50 60 87
Brüt Fayda 79 106
İkame %100      
Revize edilmiş brüt fayda 0 69 0 77
Net Fayda -50 42 -87 17
Tahmini Yatırım/hasıla ½ 1/7 ½ 1/4
Economic Appraisal of Euro 2008: Summary of Key Issues and Results raporundaki bilgilere istinaden oluşturulmuştur – http://www.scotland.gov.uk

Turnuva ekonomisinin net katma değer mi sağladığı yoksa sadece normal aktivitede değişime mi neden olduğu konusu kilit önemdedir. EURO 2008 için belirli bir dönemde önemli miktarda kaynak aktarılması diğer faaliyetler için daha az kaynak kullanımı anlamına gelmektedir. Yukarıdaki ilk hesaplamalar (Finansal maliyet satırı) bu kaybın %15 düzeyinde olacağı öngörülerek yapılmıştır. Bu rakam ekonomide yeteri kadar atıl kapasite olduğu, turnuva için kullanılacak kaynakların bu atıl kapasiteyi harekete geçireceği ve böylece yaratılacak gelirin önemli ölçüde net katma değer içereceği göz önüne alınarak hesaplanmıştır. Bu ilk hesaplamalar hükümet için dışarıdan bir araştırma kuruluşuna yaptırılmıştır.

Fakat buna karşın Hazine’den uzmanlar hükümete aksi ispatlanmadıkça makro ekonomik ölçekte atıl kapasite kullanımının sıfır olacağının düşünülerek hesaplamaların yapılması gerektiği konusunda görüş bildirmişlerdir.

Genel olarak verimliliği artıracak olan projeler talebi artıracak olanlardan daha ciddi fayda getirecektir. Tüm bu verileri dikkate alan İskoç yetkililer de araştırma kuruluşunun verilerini revize ederek yeni tahminlerini oluşturmuşlardır (Revize edilmiş brüt fayda satırı).

Turnuva verimlilik açısından İskoçya turist bürosu Visit Scotland’ın her bir birimlik tanıtım faaliyetinin 12 birimlik turizm harcaması yaratmasına yönelik performans hedefi dikkate alındığında EURO 2008’in fırsat maliyetinin yüksek olduğu söylenebilir.

Euro 2008’den pozitif net fayda elde edebilmek için turnuva için kullanılan kaynakların fırsat maliyetlerinin düşük olması önemlidir.

Raporun sonuç kısmıysa bu yazıda anlatmak istediklerimizi özetler nitelikte.

‘Hem tek başına adaylık hem de ortak adaylık net fayda veya maliyet yaratma potansiyeline sahiptir. Ekonomik analizler bu sebeple karar aşamasında çok açık veriler sağlamamaktadır. Karar verilirken ekonomik getirinin faydanın belirsiz olduğu göz önüne alınmalıdır. Ekonomiye net bir fayda sağlaması için proje ile yaratılan ekonomik aktivitenin önemli bir bölümünün mevcut ekonomik aktiviteye ikame değil ilave olması ve düşük maliyetli olması gereklidir’

Kaynaklar

Bundesamt für Sport (BASPO), ‘Wirtschaftliche Wirkungen der UEFA EURO 2008 in der Schweiz – Aktualisierung der Studie von 2004’

Bundesamt für Sport (BASPO), ‘UEFA EURO 2008: Gesamtevaluation und Effekte auf die nachhaltige Entwicklung – Zweite Bevölkerungsbefragung 2007 zur Akzeptanz, Einstellung und Bewertung der UEFA EURO 2008 2. Zwischenbericht November 2007: Präsentation der Ergebnisse für die Schweiz und die Austragungsregionen’

Porter, P. (1999), Mega-sports events as municipal investment: A critique of impact analysis

Robert A. Baade, Robert Baumann, and Victor Matheson (2005), ‘Selling the Big Game: Estimating the Economic Impact of Mega-Events through Taxable Sales’,

Robert A. Baade and Victor A. Matheson (2004), The Quest for the Cup: Assessing the Economic Impact of the World Cup

http://www.ap.org

http://www.cnbceb.com

http://www.reuters.com

http://www.scotland.gov.uk

http://www.spiegel.de

http://www.uefa.com

Reklamlar

Yorumlarınızı paylaşın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s